Komu przysługuje zachowek? – adwokat Wrocław

Komu przysługuje zachowek - adwokat Wrocław, prawnik Wrocław

Ustalenie kręgu uprawnionych do zachowku czasem nastręcza wielu trudności. Powszechnie przyjmuje się, że zachowek (sprawdź Czym jest zachowek) należy się wszystkim osobom, które wchodzą w krąg spadkobierców ustawowych po spadkodawcy. Takie myślenie nie jest do końca prawidłowe, ponieważ grupa osób uprawnionych do zachowku jest znacznie węższa. To, komu przysługuje zachowek, wynika wprost z przepisów kodeksu cywilnego.

Komu przysługuje zachowek?

Faktem jest, że zachowek należy się osobom, które dziedziczyłyby spadek po spadkodawcy na podstawie ustawy. Wolą spadkodawcy zostały jednak pominięte (w części lub całości) przy rozdysponowywaniu jego majątku.

Krąg ten nie dotyczy jednak każdego potencjalnego spadkobiercy ustawowego. Ustawodawca ograniczył go do osób najbliższych spadkodawcy. Kryterium, jakim trzeba się kierować, jest bliskość pokrewieństwa ze spadkodawcą.

Dlatego, zachowek będzie należał się wyłącznie: zstępnym , małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy.

Zstępnymi są dzieci spadkodawcy (a w dalszej kolejności wnuki i prawnuki itd.).

W zakresie prawa do zachowku na równi ze zstępnymi spadkodawcy traktuje się osoby przysposobione i ich zstępnych. Natomiast przysposabiających traktuje się na równi z rodzicami.


Roszczenie o zachowek przysługuje, jeżeli uprawniony nie otrzymał od spadkodawcy należnej mu kwoty w innej postaci np. darowizny, powołania do spadku na podstawie ustawy lub testamentu, zapisu zwykłego bądź zapisu windykacyjnego. O tym, jak wyliczyć należną kwotę zachowku, piszę w innym artykule.

W jakiej kolejności przysługuje zachowek?

Ustalenie kolejności osób uprawnionych do zachowku ma kluczowe znaczenie. Co to oznacza? Nie wszystkie z wymienionych wcześniej osób nabywają prawo do zachowku w tym samym czasie. Kolejność osób uprawnionych do zachowku ustala się według porządku dziedziczenia ustawowego. Prawo do zachowku nie może przysługiwać w tym samym czasie dzieciom spadkodawcy i jego rodzicom.

Jaka zatem będzie kolejność?

1/Zstępni i małżonek

W pierwszej kolejności to zstępni i małżonek mogą dochodzić zachowku. Przy czym, wnuki nie mogą starać się o zachowek przed żyjącymi dziećmi spadkodawcy (czyli przed swoimi rodzicami). Jeżeli małżonek spadkodawcy nie żyje, wówczas to wyłącznie dzieci (ewentualnie wnuki/prawnuki), uprawnione są do zachowku:

PRZYKŁAD 1:

Spadkodawca był po rozwodzie, jego dzieci zmarły, ale pozostały wnuki: Alicja i Marek. Spadkodawca miał jeszcze żyjących rodziców. Cały swój majątek w testamencie zapisał na siostrę Grażynę. Do zachowku uprawnione będą wyłącznie wnuki Alicja i Marek. W tym przypadku rodzice spadkodawcy nie nabyli prawa do zachowku.

PRZYKŁAD 2:

Spadkodawca miał żonę oraz troje dzieci [ a) syna Adama, bezdzietnego; b) syna Bartka, który miał dwoje dzieci Alicję i Ewę; c) syna Cezarego, który zmarł, ale pozostawił wnuka Dariusza). Spadkodawca miał jeszcze żyjących rodziców. Cały swój majątek w testamencie zapisał na syna Adama. Uprawnionymi do zachowku będą: żona, syn Bartek oraz wnuk Dariusz. Rodzice w tym przypadku również nie wchodzą do kręgu osób uprawnionych do zachowku.

2/Małżonek i rodzice

Dopiero, jeżeli małżonkowie nie mieli zstępnych, to prawo do zachowku będzie przysługiwało małżonkowi i rodzicom spadkodawcy. Jeżeli spadkodawca nie miał zstępnych ani małżonka, wówczas to wyłącznie rodzice mogą dochodzić zachowku.

PRZYKŁAD 3:

Spadkodawca był po rozwodzie, jego dzieci zmarły i nie miał wnuków. Spadkodawca miał jeszcze żyjącą mamę i dwójkę swojego rodzeństwa. Cały swój majątek w testamencie zapisał na nową partnerkę Sylwię. Do zachowku uprawniona będzie wyłącznie mama spadkodawcy.

PRZYKŁAD 4:

Spadkodawca miał żonę, nie miał dzieci ani wnuków. Spadkodawca miał jeszcze żyjących rodziców. Cały swój majątek w testamencie zapisał na siostrę Grażynę. Do zachowku uprawniona będzie żona oraz rodzice spadkodawcy.

Powyższe przykłady wskazują, że nigdy nie dojdzie do takiej sytuacji, kiedy jednocześnie uprawnionymi do zachowku będą zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy. W rezultacie uprawnionymi do zachowku mogą być jednocześnie tylko: zstępni oraz małżonek albo małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Kto nie jest uprawniony do zachowku?

Zachowek nie należy się spadkobiercom ustawowym, którzy nie należą do wyżej opisanego kręgu osób. To oznacza, że o zachowek nie będzie mogło się starać rodzeństwo spadkodawcy, jeżeli to oni doszliby do dziedziczenia na podstawie ustawy.

Ponadto, od uprawniona do zachowku będą wyłączone następujące osoby, które:

  1. zostały uznane za niegodne dziedziczenia,
  2. zrzekły się dziedziczenia na podstawie umowy ze spadkodawcą,
  3. odrzuciły spadek,
  4. spadkodawca wydziedziczył ich, co oznacza, że pozbawił prawa do zachowku,
  5. małżonek wyłączony od dziedziczenia na podstawie art. 940 k.c. Dotyczy to małżonka, wobec którego spadkodawca złożył pozew o rozwód lub separację, jeżeli żąda uznania go winnym rozpadu małżeństwa.


Powyższe wyliczenie nie wyklucza od zachowku zstępnych (dzieci/wnuków/prawnuków) wydziedziczonego, zstępnych osoby uznanej jako niegodna dziedziczenia oraz zstępnych osoby, która odrzuciła spadek.
Natomiast, nie będą uprawnieni do zachowku zstępni osoby, która na podstawie umowy ze spadkodawcą zrzekła się dziedziczenia (z pewnym wyjątkiem).

Zobacz również:

Usługi Kancelarii – Adwokat Wrocław (kliknij, żeby przejść):

Karolina Łabędzka - adwokat | mediator

Jestem adwokatem i mediatorem. Od ponad 10 lat świadczę pomoc prawną. Od początku swojej kariery prawniczej zajmuję się głównie sprawami spadkowymi, rodzinnymi oraz prawną obsługą przedsiębiorców.

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się ze mną:
+48 784 639 300
biuro@adwokat-labedzka.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

O autorze

Nazywam się Karolina Łabędzka. Jestem adwokatem i mediatorem. Od ponad 10 lat świadczę pomoc prawną. Od początku swojej kariery prawniczej zajmuję się głównie sprawami spadkowymi, rodzinnymi oraz prawną obsługą przedsiębiorców.

Moje działania cechuje profesjonalizm, rzetelność oraz kompleksowość. Dokładnie wsłuchuję się w potrzeby Klientów, dzięki czemu dobieram dla nich optymalne rozwiązania prawne. Każdą sprawę analizuje z różnych stron, aby finał sprawy był możliwie najkorzystniejszy.

Przeczytaj także