Zmiana płci metrykalnej w dokumentach – adwokat Wrocław

Zmiana płci – jak to zrobić? Przepisy prawa nadal nie ułatwiają osobom transseksualnym w dorowadzeniu zgodności płci, którą odczuwają, z tą, jaka została ujawniona w ich akcie urodzenia. Wciąż nie ma norm, które wskazywałyby kiedy zmiana płci jest możliwa i jakie wymogi należy spełnić, aby uzyskać pozytywny wyrok w sprawie korekty płci.

Pomimo tego, sądy starają się radzić sobie z tą luką prawną, aby nie pozostawiać samych sobie osób zmagających się z problemem identyfikacji płciowej. Praktyka sądowa wypracowała narzędzia oraz standardy postępowania, które pomagają im dopełnić procedurę uzgodnienia płci.

Oczywiście, po analizie wielu orzeczeń sądów w całej Polsce, zwracam uwagę, że nie każdy skład sądu zgadza się z taką praktyką, co może wiązać się z oddaleniem powództwa o ustalenie płci.

UWAGA!!! Aktualne informacje dotyczące postępowania o sprostowanie płci w akcie urodzenia znajdziesz w nowym wpisie (KLIKNIJ TUTAJ) – ze względu na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 04.03.2025 r. 

Poniżej znajdziesz informacje dotyczące stanu prawnego przed 04.03.2025 r.

Kiedy możliwe jest sądowe uzgodnienie płci?

Dla osoby z problemem identyfikacji płciowej, faktyczne etapy uzgodnienia płci mogą przebiegać na różnych sferach. Najczęściej wyróżnia się 3 z nich, które wzajemnie się przenikają – tranzycję społeczną, medyczną i prawną.

Do wszczęcia sprawy sądowej, nie jest wystarczające samo występowanie rozbieżności pomiędzy odczuwaniem płci psychicznej wobec płci fizycznej.

Podstawą do wytoczenia powództwa o uzgodnienie płci jest podjęcie terapii i stwierdzenie występowania u danej osoby transseksualizmu lub interseksualizmu (hermafodytyzmu). Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego, aktualnie nie jest konieczne podjęcie kuracji hormonalnej, odpowiedniej dla odczuwanej płci. Sądy często jednak zwracają na to uwagę, a także na to, czy już na tym etapie podejmowane były zabiegi medyczne np. mastektomii biustu.

Oceniając zasadność roszczenia o uzgodnienie płci, sąd weźmie ponadto pod uwagę, jaka jest długotrwałość poczucia braku identyfikacji płci i jej trwałość. Istotne będzie uzewnętrznienie odczuwanej płci zarówno w zakresie wyglądu (sposobu ubioru, maskowania fizycznych cech płci biologicznej lub eksponowania cech płci odczuwanej), jak i postrzeganiu przez otoczenie.

Do jakiego sądu skierować pozew i w jakim trybie?

Pozew o dokonanie metrykalnej zmiany płci należy skierować do Sądu Okręgowego.

W tym przypadku będzie to sąd właściwy, ze względu na miejsce zamieszkania pozwanych rodziców.

Postępowanie sądowe odbywa się w trybie procesowym i jest to tzw. postępowanie o ustalenie. Opłata sądowa za wszczęcie tego postępowania wynosi 600 zł.

Z żądaniem korekty płci może wystąpić do sądu osoba pełnoletnia. W przypadku osób małoletnich, w ich imieniu powinien występować kurator wyznaczony przez sąd.

Kto będzie stroną postępowania sądowego?

Obok osoby, która wysuwa żądanie o zmianę płci metrykalnej, w postępowaniu sądowym będą uczestniczyć również jej rodzice. Rodzice będą w tym przypadku występować w roli osób pozwanych.

Niektóre sądy stoją na stanowisku, że zmiana płci dotyczy również dzieci lub małżonka osoby transseksualnej. Dlatego też, czasem zdarza się, że oczekują również wezwania tych osób do udziału w postępowaniu. Nie jest to jednak postępowanie prawidłowe.

Czy jest możliwa zmiana płci w przypadku posiadania małżonka lub dzieci?

Odpowiedź w tym przypadku nie jest jednoznaczna. To właśnie z tego względu, że przepisy w ogóle nie regulują kwestii zmiany płaci. W orzecznictwie takie kwestie, jak posiadanie dzieci lub (byłego) małżonka są różnie oceniane, niemniej jednak nie wykluczają jednoznacznie procesu o korektę płci.

Najbardziej kontrowersyjne są te procesy, kiedy w toku postępowania o zmianę płci, powód pozostaje jeszcze w związku małżeńskim. Wynika to z tego, że związek małżeńskim według prawa polskiego, mogą tworzyć wyłącznie kobieta i mężczyzna. Prawomocne orzeczenie zmiany płci wobec osoby pozostającej w związku małżeńskim, prowadziłoby na ten moment do powstania stanu niezgodnego z prawem, jakim jest istnienie małżeństwa pomiędzy osobami tej samej płci.

Sądowa zmiana płci – jakie są dalsze konsekwencje?

1. sprostowanie aktu urodzenia

Metrykalne oznaczenie płci może zostać skorygowane w akcie urodzenia dopiero po orzeczeniu przez Sąd o ustaleniu płci. W praktyce, w takim przypadku nie dokonuje się sprostowania aktu urodzenia, a wydaje się do niego wzmiankę dodatkową.

2. zmiana imienia (i nazwiska) oraz numeru PESEL

Po uzyskaniu orzeczenia sądu w sprawie swojej płci, zainteresowany może złożyć do urzędu stanu cywilnego wniosek o wydanie decyzji o zmianie imienia. Ponadto kierownik urzędu stanu cywilnego nadaje nowy numer PESEL.

3. zmiana danych w innych dokumentach

W dalszej kolejności, należy złożyć wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego. Można wnioskować o dokonanie korekty danych w innych dokumentach, takich jak świadectwa szkolne, świadectwo dojrzałości, prawo jazdy, umowa o pracę itp.

4. przeprowadzenie zabiegu/operacji związanych ze zmianą wyglądu

W praktyce dopiero uzyskanie prawomocnego orzeczenia o ustaleniu płci jest podstawą do dalszych operacji. Przed wydaniem wyroku lekarze często odmawiają takich zabiegów. Pozbawienie kogoś zdolności płodności jest sankcjonowane karnie. Dlatego też, od momentu uprawomocnienia się wyroku korygującego płeć, będą możliwe dalsze ingerencje medyczne w zakresie np. narządów płciowych.

•