Sprawa o sprostowanie oznaczenia płci jest sprawą pilną – co to oznacza?

Od 18 lipca 2026 r. obowiązuje zmiana Regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Ma ona istotne znaczenie dla osób, które składają wniosek o sprostowanie oznaczenia płci w akcie urodzenia.

Sprawy te należą do kategorii spraw pilnych. Co to oznacza w praktyce? Czy dzięki temu postępowanie powinno zakończyć się szybciej?

Dlaczego potrzebna była zmiana przepisów?

Już w 2024 r. Minister Sprawiedliwości zaliczył sprawy dotyczące ustalenia płci metrykalnej do spraw pilnych. Problem pojawił się jednak po uchwale Sądu Najwyższego z 4 marca 2025 r., sygn. III CZP 6/24.

Sąd Najwyższy zmienił dotychczasowy model postępowania. Wcześniej osoba zainteresowana wszczynała proces o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. Obecnie składa wniosek, który sąd rozpoznaje w postępowaniu nieprocesowym.

Regulamin nie został jednak od razu dostosowany do tej zmiany. Nadal określał jako pilne:

„sprawy o ustalenie płci metrykalnej (art. 189 K.p.c.)”.

Mogły więc pojawiać się wątpliwości, czy status sprawy pilnej obejmuje również postępowania prowadzone już w nowym trybie.

Od 18 lipca 2026 r. z Regulaminu usunięto odwołanie do art. 189 k.p.c. Obecnie do spraw pilnych zalicza on po prostu:

„sprawy o ustalenie płci metrykalnej”.

Regulamin obejmuje zatem także obecne postępowania dotyczące sprostowania oznaczenia płci w akcie urodzenia, czyli postępowania według nowej procedury.

Co oznacza, że sprawa o sprostowanie oznaczenia płci jest pilna?

Status sprawy pilnej ma konkretne znaczenie dla sposobu działania sądu.

Sąd powinien niezwłocznie skierować taką sprawę do przydziału sędziemu. Powinien także wyznaczyć termin rozprawy lub posiedzenia poza zwykłą kolejnością wpływu spraw.

W praktyce sprawa o sprostowanie oznaczenia płci nie powinna więc oczekiwać na rozpoznanie na takich samych zasadach jak zwykła sprawa cywilna.

Ma to szczególne znaczenie w tych postępowaniach. Dopiero prawomocne zakończenie sprawy pozwala przejść do kolejnych czynności związanych ze zmianą danych i dokumentów.

Czy sprawa pilna oznacza szybkie zakończenie postępowania o sprostowanie oznaczenia płci?

Nie oznacza to, że sąd musi zakończyć sprawę w określonej liczbie tygodni czy miesięcy.

Na czas postępowania nadal wpływa kilka czynników. Znaczenie mają m.in. obciążenie konkretnego sądu, prawidłowe przygotowanie wniosku i dokumentacji oraz zakres postępowania dowodowego.

Status sprawy pilnej oznacza jednak, że sąd powinien nadać jej priorytet przy organizacji postępowania i wyznaczaniu terminu. Sprawa nie musi teraz czekać na rozpoznanie w kolejce na równi z innymi sprawami, które wpływają do sądu.

Zmiana obowiązująca od 18 lipca 2026 r. usunęła zatem wątpliwości, które powstały po zmianie procedury w 2025 r. Obecne sprawy dotyczące sprostowania oznaczenia płci również należą do spraw pilnych.

Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu sprawy?

Prowadzę postępowania dotyczące sprostowania oznaczenia płci w akcie urodzenia osób dorosłych i małoletnich. Pomagam również osobom, które mieszkają poza Polską.

Jeżeli chcesz omówić swoją sytuację, przygotowanie wniosku lub przebieg postępowania, możesz umówić konsultację online albo spotkanie w kancelarii we Wrocławiu.

adw. Karolina Łabędzka